Sự chuyển hóa

1.

Đêm giao thừa từ năm 2021 qua năm 2022 không có pháo hoa.

Mình không để ý nên cũng không biết, còn kém mấy phút đến nửa đêm là gấp sách gấp sổ khoác áo lên sân thượng hóng trời. May sao hướng đối diện có một tòa nhà, trên sân thượng đang tổ chức tiệc tất niên, thế là mình ké được tiếng vọng của bài Happy New Year và dàn pháo bắn thấp chạy dọc theo lan can. Mình cũng tìm được một chiếc ghế nhựa cao, ngồi vắt chân nghe cho hết bài, tay quơ quào đuổi muỗi, miệng lẩm bẩm hát theo.

Tối, Quỳnh sang nhà mình để sáng đầu năm đi chơi. Quỳnh ngồi xuống là họp cả buổi. Túi bụi đến tận nửa đêm, đến pháo thấp cũng không xem. Mình ngắm pháo nghe nhạc xong thì thấy nên làm gì đó để ăn mừng khoảnh khắc này. Dù sao thì lúc bấy giờ mình cũng mới chuyển nhà được một tháng, mới ra trường được hai năm, bằng cách nào đó vẫn sống sót và ấm no trong cơn dịch bệnh kéo dài suốt hai năm đó. Mình và bạn cấp hai của mình ngồi đây, trong một căn phòng, ở một thành phố khác nơi bọn mình lớn lên, ngoài may mắn ra thì vẫn là may mắn.

Mình bày trò khai bút đầu năm. Ba năm trước mình bán vài món họa cụ con con. Giờ vẫn còn dùng được dư âm là hộp màu và palette giấy dầu của Winsor & Newton, vài tờ A5 giấy Happy và mấy cây cọ từ thời ôn thi đại học. Quỳnh đã thành cô content nên ngay lập tức ủng hộ.

Quỳnh chọn chữ "phúc" - 福 - hạnh phúc - "happiness" và vẽ một dàn mặt cười xung quanh đề phòng đọc không ra.

Mình chọn "trí" - 智 - trong "trí tuệ". Dù nửa tiếng trước đó mình viết một chữ "an" trong nhật ký, nhưng đến lúc nghiêm túc nghĩ về mong muốn, mình cho là năm nay mình cần thật nhiều thông minh. Còn "an" thì cứ viết đi viết lại, và giữ trong lòng.

Ngay lúc viết xong thì mình nhớ về bài thơ "Ông đồ" trong sách giáo khoa được học hồi nhỏ. Mỗi bận Tết đến mà nghe bài đó thì buồn. Lỡ đang trong đà hoài niệm chắc khóc ngất. Cơ mà năm nay thì mình thông rồi.

Mình thấy được "những người muôn năm cũ" trong mình, trong Quỳnh, trong nét cọ non nớt cọp theo nét chữ trong từ điển Hán Nôm online.

2.

Ngày 22/1/2022, mình tỉnh dậy vào 6h sáng, tin đầu tiên đọc được là thầy Thích Nhất Hạnh đã viên tịch vào lúc 0h00.

Mình nói với các bạn ở nhà mình lúc đó, Hạnh và Khanh. Mình bật một tập podcast The Way Out Is In của Làng Mai, tua đến năm phút cuối để nghe thầy Pháp Hữu hướng dẫn quay về với hơi thở và thiền tập. Mình rủ các bạn thiền theo hướng dẫn trong năm phút, để hướng về Thầy.

Trong bảy ngày sau đó, Làng Mai tổ chức các buổi thiền được phát trực tiếp trên Youtube còn fanpage thì đăng tải những bài thơ và đoạn văn mà Thầy từng viết. Newsfeed của ai cũng tràn ngập những thông tin về cuộc đời Thầy. Những cá nhân nhiều trải nghiệm lại viết về Thầy từ góc độ của họ. Mình không đọc quá nhiều, chỉ đủ để thấy rằng Thầy đã trao truyền tinh thần "một đám mây không bao giờ chết" (a cloud never dies) cho cộng đồng quanh Thầy.

Người ta dẫu không tránh khỏi đau buồn nhưng phần đông đã hiểu được việc cần làm là thực tập trở về với tự thân để thấy Thầy đang tiếp nối trong mỗi bước đi và hơi thở chánh niệm của họ.

3.

Năm 2018 là một năm đáng nhớ với mình. Đó là năm cuối trong chương trình đại học. Mình đã đăng ký học vượt các môn lý thuyết trước đó, để năm này được thoáng đãng làm đồ án tốt nghiệp và làm thêm - cũng để đổ vào đồ án tốt nghiệp :D.

Lịch trình một ngày của mình đã gồm đi sửa đồ án, đi bơi giải lao, đi làm part-time, tan làm thì đến hồ Bán Nguyệt gặm bánh mì, hút sữa tươi trân châu đường đen, ngắm các giống chó đa dạng vẫy đuôi trên đường đi bộ, rồi lại chạy về The Coffee House gần nhà cắm laptop làm bài hoặc làm việc đến khi quán đóng cửa. Mình thường tự thưởng cho bản thân một chuyến đi dạo hít hà mùi sương đêm lành lạnh trước khi về nhà. Mình tận hưởng sự bận rộn đó. Chuyên chú thì lúc nào cũng tốt, đồ án điểm cao, công việc và cuộc thi cho cơ hội để thử sức và vốn liếng để làm mẫu thoải mái. Mình chẳng có gì để phàn nàn.

Một hôm, mình đã trống hết các deadline. Buổi tối vẫn ra khỏi quán vào giờ đóng cửa và dạo một vòng như thường lệ, đầu ngẫm nghĩ nhớ về việc mình muốn làm, món mình muốn ăn khi đã thư thả thời gian. Mình dừng đèn đỏ, đến giờ mình vẫn nhớ ngã tư đó, nơi mình ngẩng ra ngạc nhiên vì không tài nào nhớ ra được những thứ mình thích mình muốn mình thèm. Rỗng không. Mình mơ hồ cảm thấy bản thân đã ôm vào nhiều thứ đến nỗi suýt dùng chúng để định nghĩa mình hoàn toàn, nên khi tạm tháo ra, mình chơi vơi chưa kịp nhớ về những phần còn lại.

Câu hỏi "tôi là ai" huyền thoại của đời người thế là hiện ra vào thời khắc ấy. Nếu như mình đang đi chơi với bạn hoặc ở nhà với gia đình, hẳn mình đã vơ được ngay một danh phận là bạn, là con, là chị, là em của một ai đó. Nhưng mình đang đi dạo một mình, nên mình cảm thấy trống rỗng và về nhà đi ngủ.

4.

Tháng 4/2019, mình chuẩn bị cho đề tài tốt nghiệp. Có lẽ là bản thân muốn đi tìm câu trả lời, nên mình chọn "thiền" để nghiên cứu, dù trong đầu không hề có hình dung, trong đời lúc đó cũng chưa có trải nghiệm.

Mình bắt đầu bằng sách. Mình tìm lại nhà sách Lá Bối, tìm được thư viện Làng Mai, in bản PDF cuốn "An trú trong hiện tại". Mình vào nhà sách Phương Nam, đứng trước kệ Tôn giáo, lật tìm những cuốn sách của Thầy xem có thể bắt đầu nghiên cứu từ đâu.

Bốn tháng tiếp theo đó là những tháng mình ngập trong những định nghĩa về "tương tức" và "bất nhị" và cách để thể hiện chúng bằng ngôn ngữ thiết kế. Mình biết là mình đuối, nhưng mình cũng biết là mình cần làm. Thành ra thành tựu năm 2019 của mình hoàn toàn không phải là đồ án tốt nghiệp, mà là những gì mình học được trong quá trình nghiên cứu - dù lúc này là thuần túy tìm hiểu và diễn giải.

Mình đã biết về bông hoa. Một bông hoa chứa trong nó ánh nắng mặt trời, nước, phân bón, dinh dưỡng từ đất và công người chăm sóc. Nó đã từng là một hạt giống, gặp điều kiện phù hợp và chuyển hóa thành một bông hoa. Bông hoa là sự tiếp nối của hạt giống, của nắng, của nước, của đất, của người trồng. Bông hoa tồn tại trong tương quan với những thứ quanh nó, tạo thành nó. Nó không đứng một mình, nó không chỉ-là-bông-hoa. Mình biết, và cũng biết là sẽ mất nhiều năm để thấm, để biến sự biết thành sự hiểu.

5.

Trong khoảnh khắc mình nhìn vào chữ "trí" của mình và chữ "phúc" của Quỳnh, mình thấy sự tiếp nối của "những người muôn năm cũ" ngay trong đó. Bọn mình đã và luôn có thể là sự tiếp nối của ông đồ. Mình không cần tìm một ông đồ vận áo the khăn đóng, có chòm râu quắc thước, trải giấy dó mài mực tàu bên đường, vì mình có thể tìm thấy ông trong mình, khi mình viết xuống những nét chữ mừng khoảnh khắc giao mùa. Như ông và những người khác đã từng làm.

Và mình biết là phần nào mình đã thấm, sau ngần ấy năm.

6.

Ngày 1/1/2022, cả đám bọn mình sáu đứa đi thăm một nông trại ở Củ Chi. Nông trại này có mô hình kinh doanh là một doanh nghiệp xã hội. Hai anh sáng lập vốn là dân văn phòng, một ngày tỉnh dậy khao khát tìm ý nghĩa cho cuộc sống, dần chuyển sang nghiên cứu cách trồng lương thực thân thiện với môi trường, làm nguyên liệu sạch thơm để chế biến thực phẩm, hướng dẫn nông dân làm theo để có lợi về lâu dài.

Trái bắp được bẻ cho (nhưng đã quên mang về :< )

Bọn mình vô tình có điểm chung khi mà mình cũng đang làm việc cho một doanh nghiệp xã hội. Mình may mắn thức dậy và trả lời được câu hỏi tại sao cho những việc mình đang làm. Mình may mắn biết được rằng cũng như các anh, mình có cơ hội để tạo ra ảnh hưởng tích cực cho môi trường và cộng đồng từ công việc của mình.

Mình biết ơn, và thật sự háo hức xem 2022 sẽ là một năm như thế nào.